Pháp Lan Tây Chi Hồ

Chương Mười Lăm: Luận Văn Của Joseph Người Anh Của Quỷ (1) Về thắng thua trong vụ cá cược với Napoléon, Joseph không quá để tâm. Anh nhớ trong bộ phim về Napoléon mà anh từng xem kiếp trước, có đoạn Napoléon gửi bài dự thi cho Viện Hàn lâm Khoa học Pháp. Hình như lúc đó Napoléon đã viết một bài phân tích về vấn đề xã hội, sau khi gửi đi thì chìm vào quên lãng. Vì vậy, Joseph cảm thấy, vụ cá cược này ít nhất mình cũng không thể thua được. Tuy nhiên, bài luận này vẫn cần phải chuẩn bị kỹ lưỡng. Nếu là nghiên cứu thông thường, việc đầu tiên cần làm đương nhiên là thí nghiệm. Nhưng đối với Joseph, một người xuyên không, việc này có thể hoãn lại một chút. Đầu tiên, anh cần chuẩn bị một số công cụ toán học cho phần lập luận và tính toán sau này. Khi đó, vấn đề trở nên phức tạp, vì từ những năm 1770 đến đầu thế kỷ 19, tức là khoảng hai ba mươi năm này, chính là thời kỳ toán học, đặc biệt là toán học Pháp, có một bước nhảy vọt lớn. Trong khoảng thời gian này, Pháp đã sản sinh ra một loạt các nhà toán học mà đến bây giờ Joseph vẫn phải hít một hơi lạnh, sợ hãi run rẩy mỗi khi nghĩ đến. Dù đã là người xuyên không, nhưng chỉ cần nhớ đến họ, Joseph lập tức nhớ lại nỗi sợ hãi bị Fourier, Laplace, Lagrange thống trị, một luồng khí lạnh liền dâng lên từ xương cụt, lạnh toát đến tận gáy. Và việc Fresnel có thể giải thích hoàn hảo hiện tượng giao thoa khe đôi cũng có mối liên hệ mật thiết với những thành tựu của những nhân vật vĩ đại nhưng đáng sợ này. Nếu muốn trực tiếp sao chép lập luận của Fresnel, thì gần như phải tạo ra vài đột phá toán học then chốt trước. “Đây đúng là ‘Để giải quyết vấn đề Triều Tiên, chúng ta phải giải quyết Mãn Châu; để giải quyết vấn đề Mãn Châu, chúng ta cần giải quyết Trung Quốc; để giải quyết vấn đề Trung Quốc, chúng ta cần giải quyết Mỹ’. Khi nào mà cách làm của mình lại trở nên giống như những tham mưu Shōwa không não, quen dùng cách tạo ra một vấn đề lớn hơn để giải quyết một vấn đề nhỏ vậy?” Joseph không kìm được tự giễu mình hai câu. Nhưng xét đến ảnh hưởng lịch sử của thí nghiệm này, dưới sự tác động của lòng hư vinh, Joseph vẫn quyết định viết về nó. Đương nhiên, nếu có thể, anh vẫn sẽ cố gắng hết sức để sử dụng các phương pháp toán học đã có sẵn để giải quyết vấn đề. Về nguyên tắc, điều này không phải là không khả thi, chỉ là toàn bộ quá trình lập luận sẽ rất cồng kềnh và phức tạp. Điều này giống như một bài toán vốn có thể tính bằng phép nhân, nhưng bạn lại cứ khăng khăng biến nó thành phép cộng vậy. Kết quả là, sau vài ngày thử làm, Joseph phát hiện ra rằng, nếu thực sự muốn hoàn toàn tránh né những công cụ toán học chưa xuất hiện đó, thì có lẽ cần một độ dài lớn hơn nữa. “Một số công cụ toán học cần thiết, vẫn phải được phát triển, nếu không, chúng ta không thể cứ mãi dùng phép cộng để tính phép nhân được,” Joseph nghĩ. Sau gần một tháng, dùng những phương pháp tương đối cồng kềnh để tránh một số công cụ cao cấp, đồng thời tiện thể phát minh ra một số công cụ “thấp cấp” hơn, Joseph cuối cùng cũng hoàn thành bài luận của mình. Nhìn bài luận dày cộp như một cuốn sách, Joseph hài lòng gật đầu nói: “Cuối cùng cũng thành công nén độ dài xuống một nửa. Một bài luận, không chỉ có đột phá về vật lý, mà còn có đột phá về toán học, đây đúng là một trải nghiệm siêu giá trị. Điều đáng tiếc duy nhất là, không thể nhận được phản hồi từ thế giới thực.” Joseph sao chép thêm một bản luận văn này, gửi một bản đi. Bản còn lại thì đưa cho Armand xem. Vừa nhìn thấy hàng loạt ký hiệu toán học trong bài luận, Armand liền cau mày: “Joseph, tớ nói dạo này cậu bận cái gì vậy, hóa ra là làm cái này. Ừm, đoạn đầu thì tớ miễn cưỡng hiểu được, cậu cho rằng ánh sáng nên là một loại sóng, chứ không phải hạt – điều này không giống với quan điểm của Ngài Newton lắm nhỉ. Thí nghiệm của cậu cũng rất thú vị, còn mấy cái sau thì, tất cả các ký hiệu tớ đều biết, nhưng đặt chung lại là có ý nghĩa gì, nói thật, tớ chẳng hiểu gì cả. Đương nhiên… thứ này của cậu chắc không phải để tớ xem, mà là để chú tớ xem đúng không?” “Đúng vậy,” Joseph nói, “Tôi muốn nghe đánh giá của ông Lavoisier về nó.” “Ừm, vậy được, mai là Chủ nhật rồi, tớ sẽ mang bài luận này đưa cho chú ấy xem.” “Chào buổi sáng, ông Lavoisier, ngài cần gì không ạ?” Một người phục vụ vừa vội vàng mở cửa, vừa nói với Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp, nhà hóa học nổi tiếng Lavoisier. “À, Mabeuf, ông Laplace hôm nay có ở đây không?” Lavoisier vừa đưa cây gậy của mình cho người phục vụ, vừa hỏi. “Có ạ, thưa ông Lavoisier, ông Laplace đang ở trong văn phòng của ông ấy,” người phục vụ trả lời. “Tốt lắm, lát nữa phiền cậu mang cho tôi một ấm trà đỏ đến văn phòng của ông ấy.” Lavoisier vừa nói, vừa sải bước đi dọc hành lang, rẽ trái về phía văn phòng của Laplace. “Vâng thưa ngài, tôi sẽ mang đến ngay.” Lavoisier đến trước cửa văn phòng của Laplace, đưa tay gõ nhẹ cửa, bên trong không có tiếng động nào. Lavoisier khẽ mỉm cười, lại gõ nhẹ cửa một lần nữa, tuy nhiên, bên trong vẫn không có tiếng động nào. Lavoisier nhẹ nhàng đẩy cửa, cửa liền mở ra. Ông bước vào, thấy Laplace đang ngồi trước bàn làm việc, cúi đầu, vẫy vẫy bút lông, đang tính toán gì đó. Trên bàn ông ta bày bừa những tờ giấy nháp đã dùng. Lavoisier không nói gì, chỉ đi tới, kéo một chiếc ghế ra, ngồi xuống đối diện bàn làm việc của Laplace, lặng lẽ chờ đợi. Lúc này Mabeuf bưng một ấm trà đỏ đi vào. “À, Mabeuf, cứ để ở đây, rót cho tôi một chén,” Lavoisier nói. Mabeuf đặt ấm trà lên bàn bên cạnh, rồi rót một chén trà, đưa cho Lavoisier. “Ừm, không có việc gì nữa. Cậu có thể đi rồi.” Lavoisier nhận chén trà, mỉm cười nói. Mabeuf khẽ cúi người, nhẹ nhàng bước ra ngoài, tiện tay khép hờ cánh cửa lại. Lavoisier vừa uống trà, vừa nhìn Laplace tính toán; còn Laplace thì vẫn không ngẩng đầu lên, ông ta hoàn toàn không phát hiện ra có một người đang ngồi đối diện bàn làm việc của mình. Một lát sau, Laplace lại lần nữa nhúng bút lông vào lọ mực, nhưng lại không thể viết ra con số trên giấy nháp như ý muốn – mực trong lọ đã hết. “Quỷ tha ma bắt! Tôi nên đổi một lọ mực lớn hơn,” Laplace nói, đồng thời ngẩng đầu lên, phát hiện ra Lavoisier đang ngồi đối diện bàn. “Ông Lavoisier, sao ngài lại ở đây? Ngài ở đây bao lâu rồi?” Laplace hỏi. Trong một khoảng thời gian khá dài, Laplace đã làm trợ lý cho Lavoisier, họ cùng nhau đo nhiệt dung riêng của nhiều chất. Năm 1780, cả hai chứng minh rằng nhiệt lượng cần thiết để phân hủy một hợp chất thành các nguyên tố cấu thành của nó bằng với nhiệt lượng tỏa ra khi các nguyên tố đó hình thành hợp chất. Điều này có thể coi là khởi đầu của nhiệt hóa học, hơn nữa, nó cũng là một cột mốc quan trọng khác tiến tới định luật bảo toàn năng lượng, sau công trình nghiên cứu về nhiệt ẩn của Black. Vì vậy, mối quan hệ giữa hai người khá tốt. “À, tôi ở đây một lúc rồi. Sao, tôi thấy ông hình như đang kiểm tra lại cái ‘Vệt sáng Bonaparte’?” “Đúng vậy, thưa ông Lavoisier,” Laplace đứng dậy nói. “Ngài đã xem bài luận đó rồi sao? Điều này thật quá trái với trực giác của chúng ta. Nhưng, chết tiệt, nó lại thực sự có thể quan sát được trong thí nghiệm… Điều này có nghĩa là, nếu toàn bộ suy luận của anh ấy không có vấn đề gì, thì ánh sáng chắc chắn là một dạng sóng rồi. Ừm, Hooke sẽ vui đến mức lăn lộn trong mộ.” Lavoisier nói: “Đúng vậy, tôi đã xem bài luận đó rồi, xem từ sáng hôm qua rồi. Bài luận này là do cháu trai tôi, người yêu nghệ thuật đó, ừm, ông đã gặp nó rồi, do một người bạn học của nó tên là Joseph Bonaparte viết. Nó đã đưa bài luận này cho tôi xem thông qua Armand. Phải nói là, mặc dù kết luận của bài luận này có hơi phản trực giác, nhưng hai thí nghiệm đó thực sự rất ấn tượng. Đặc biệt là cái ‘Vệt sáng Bonaparte’ kia. Ừm, chắc là chàng thanh niên này cũng đã gửi bài luận này cho Viện Hàn lâm Khoa học, muốn nhận tiền thưởng. Ừm, không nói gì khác, chỉ riêng hai thí nghiệm đó, tôi nghĩ nó đã đáng giá sáu trăm franc, thậm chí hơn nữa.” “Chỉ riêng vài công cụ toán học mới mà anh ấy xây dựng trong bài luận này, đã đáng giá rồi,” Laplace nói. “Tuy nhiên, ánh sáng là sóng, kết luận này, e rằng rất nhiều người sẽ khó chấp nhận.” “Khó chấp nhận sao? Chỉ vì Ngài Newton nói ánh sáng là hạt sao?” Lavoisier thản nhiên nói, “Aristotle còn có cả một đống lỗi sai mà. Chẳng lẽ Ngài Newton là Giáo hoàng không bao giờ phạm lỗi sao? Nhưng ông biết đấy, tôi luôn có rất nhiều việc. Mà bài luận này có quá nhiều tính toán toán học, tuy anh ấy có dùng một số cách khéo léo, nhưng lượng tính toán vẫn quá lớn. Tôi cũng có nghiên cứu của riêng mình, nên hôm qua tôi chỉ xác minh thí nghiệm của anh ấy, rồi xem tổng quát lập luận của anh ấy thôi, còn về các chi tiết toán học cụ thể, tôi vẫn chưa kịp nghiên cứu kỹ. Ông biết đấy, về toán học, tôi không bằng ông, và nếu nói về tốc độ tính toán, trên thế giới này, tôi nghĩ, cũng sẽ không có ai mạnh hơn ông đâu. Vì vậy tôi mới định tìm ông để xác minh kỹ lưỡng. Không ngờ ông đã làm việc này rồi.”