Pháp Lan Tây Chi Hồ

Chương 64: Chia rẽ Thành thật mà nói, khi nghe Carnot và Joseph giới thiệu về em trai của Joseph là Napoleon, phản ứng đầu tiên của Lafayette cũng là "Joseph muốn lạm dụng quyền lực cho việc riêng". Tuy nhiên, Lafayette không hề tức giận vì điều đó. Thậm chí còn có chút vui mừng. Điều này trước hết là bởi vì, trong thời đại đó, đây vốn là một việc rất đỗi bình thường. Ngược lại, nếu có người không làm như vậy, thì mới có vẻ bất thường. Hơn nữa, việc Joseph sẵn lòng theo con đường của ông, theo một ý nghĩa nào đó, ít nhất trong mắt Lafayette, đó là một sự rõ ràng về việc Joseph đang muốn dựa vào ông. Đương nhiên, hành động dựa vào ông của Joseph quá chậm và quá do dự. Cho đến bây giờ khi cục diện đã định (ít nhất là trong mắt Lafayette), mới bắt đầu dựa vào. Tuy nhiên, Lafayette vẫn cảm thấy mình nên nhiệt tình đón nhận sự quy phục của anh ta. Bởi vì, Joseph thực sự là một người tài năng. Thông thường, người ta luôn khoan dung hơn một chút đối với những người có tài năng. Còn việc Joseph và người em trai của anh ấy có làm hỏng chuyện hay không, Lafayette cũng không quá lo lắng. Thứ nhất, ông cảm thấy năng lực của Joseph vẫn đáng tin cậy. Dù anh ấy thực sự không giỏi quân sự, cũng sẽ không kém hơn hàng loạt sĩ quan quý tộc chỉ lo thăng tiến, mạ vàng cho bản thân trong quân đội Pháp. Hơn nữa, chỉ là chuyện của một đơn vị nhỏ, dù có mang ra để anh em Bonaparte "đánh bóng" thì thực ra cũng chẳng có gì to tát. Thế là chuyện này cứ thế được quyết định. Sau khi phê duyệt việc này, Lafayette đã gạt nó sang một bên, bởi vì hiện tại, trước mặt ông ta còn có những việc quan trọng hơn. Đối với Lafayette, điều quan trọng nhất đầu tiên vẫn là chỉnh đốn quân đội Pháp. Lafayette quả thật rất có uy tín trong quân đội Pháp, nhưng có uy tín không có nghĩa là quân đội sẽ theo ông. Phạm Phụng Tiên (Nguyên văn:冯奉先 - Phạm Ngọc Tường) ở quân Tây Bắc có uy tín đến mức nào, vậy mà một khi gặp phải "viên đạn bạc" của Tưởng Giới Thạch, những người dưới quyền ông ta liền lần lượt theo Tưởng. Mà quân Tây Bắc này lại là do Phạm Phụng Tiên một tay gây dựng nên. Quân đội Pháp hiện nay đang ở trong một trạng thái rất kỳ lạ, phe hoàng gia không tin tưởng quân đội, Quốc hội cũng không tin tưởng quân đội, đáng sợ hơn là chính quân đội cũng không tin tưởng lẫn nhau. Các sĩ quan trung và cao cấp trong quân đội Pháp toàn là quý tộc, nhưng các sĩ quan cấp thấp và binh lính lại toàn là đẳng cấp thứ ba. Hiện nay, giữa họ cũng đang có sự bất tin lẫn nhau. Lafayette biết rằng, nếu tình hình này tiếp diễn, quân đội sẽ bị chia rẽ. Và sự chia rẽ của quân đội sẽ khiến nền tảng thống trị của ông ta hoàn toàn sụp đổ, theo sau đó là nội chiến và hỗn loạn. "Điều này sẽ hoàn toàn hủy hoại nước Pháp." Lafayette nghĩ. Tuy nhiên, có một số người lại thà hủy hoại nước Pháp cũng phải thúc đẩy sự chia rẽ này. Bởi vì trong mắt họ, nước Pháp hiện tại căn bản không phải là nước Pháp của họ. Một số quý tộc trong quá khứ rất bất mãn với nước Pháp hiện tại, trong đó có một số quý tộc đã gia nhập hàng ngũ của Đẳng cấp thứ ba trong Hội nghị Ba đẳng cấp; và khi Quốc hội, theo chủ trương của Giám mục Talleyrand, đã quốc hữu hóa tất cả tài sản thuộc về Giáo hội, một số giáo sĩ ban đầu đã tham gia vào hàng ngũ cách mạng, những người đã công khai đứng về phía Đẳng cấp thứ ba trong Hội nghị Ba đẳng cấp, cũng đã đứng về phía đối lập với nước Pháp hiện tại. Giám mục Maury, nghị sĩ Cazalès và một nhóm giáo sĩ, quý tộc đã thành lập một câu lạc bộ được gọi là "Đảng Đen" (vì câu lạc bộ này có rất nhiều giáo sĩ mặc áo choàng đen). Họ cố gắng chống lại cách mạng hết mức có thể. Họ thành lập nhiều tờ báo khác nhau, như "Bạn của Vua", "Tông đồ", "Tiểu Gauthier", để công khai lăng mạ những "người cầm quyền" bao gồm cả Lafayette, và đổ mọi khó khăn mà Pháp đang đối mặt cho những "kẻ tham vọng vô đạo" trong Quốc hội. Họ thậm chí còn tuyên truyền cho những người dân thường ở tầng lớp thấp, giả vờ như không quan tâm đến lợi ích của mình, mà lại quan tâm đến những người dân ở tầng lớp thấp nhất với lòng trắc ẩn. Những chiêu trò như vậy không có tác dụng lớn, nhưng cũng không thể nói là hoàn toàn vô dụng. Bởi vì chính quyền mới thực sự không chăm lo mấy cho người dân tầng lớp thấp. Dù ở thành phố hay nông thôn, khắp nơi đều có những người dân có cuộc sống còn tệ hơn trước cách mạng. Nhiều người trong số họ đang tự hỏi một câu: "Trước cách mạng ăn không đủ no, sau cách mạng vẫn ăn không đủ no, vậy cách mạng chẳng phải là vô ích sao?" Những người này đưa ra một câu trả lời cho vấn đề này, đó là: Cách mạng thà không làm còn hơn, nếu có thể trở lại thời kỳ quân chủ, thì thiên hạ sẽ thái bình. Luận điệu này ở Paris không được ưa chuộng lắm, nhưng ở một số vùng nông thôn của các tỉnh, lại rất dễ lừa được một số người. Ngoài ra, một số sĩ quan trung và cao cấp trong quân đội cũng thường xuyên tiếp xúc với những người này, họ có thể đang âm mưu điều gì đó, tất cả điều này khiến Lafayette rất lo lắng. Mặt khác, một số đồng đội từng đứng cùng phe với Lafayette cũng đã thay đổi. Có lẽ vì cảm thấy ánh hào quang của mình bị Lafayette che khuất, nên một số người trong số họ đã giữ khoảng cách với Lafayette. Có lẽ để thu hút sự chú ý, những người này cũng trở nên cấp tiến hơn trước. Một số người bạn cũ của ông ta, như Duport, Lameth, v.v., đều bắt đầu trở nên cấp tiến hơn. Và một số người bạn mới, còn cấp tiến hơn cả bạn cũ. Ừm, ở đây chủ yếu nói đến Giám mục Talleyrand. Giám mục Talleyrand và một số người bạn trong giới tôn giáo của ông đã đưa ra một "Đạo luật Tổ chức Dân sự Giáo sĩ" mới trong Quốc hội. Theo đạo luật này, Pháp thành lập 83 giáo phận (mỗi tỉnh một giáo phận), thuộc 10 tổng giáo phận. Dưới giáo phận là các giáo xứ. Giống như các quan chức nhà nước, giáo sĩ, giám mục, tổng giám mục đều do công dân bầu ra. Người được bầu phải được cấp trên phong chức, giám mục phải được tổng giám mục phong chức. Giám mục và các cấp chức sắc cao hơn mới được bổ nhiệm chỉ cần thông báo cho Giáo hoàng, bày tỏ sự cùng một đức tin, không cần phải đến Rome để mua khăn quàng giáo hoàng nữa, cũng không cần Giáo hoàng phê chuẩn. Ngoài ra, đạo luật này còn bãi bỏ "lễ vật đầu năm" (tức là người mới nhậm chức giáo sĩ phải nộp thu nhập năm đầu tiên cho Rome), và quy định lương giáo sĩ do nhà nước chi trả, hội nghị giáo phận thay thế hội nghị giáo vụ trước đây vốn được hưởng đặc quyền, và tham gia vào việc quản lý giáo vụ của giáo phận. Điều này đồng nghĩa với việc cắt đứt toàn bộ mối liên hệ giữa Giáo hội Công giáo Pháp và Tòa thánh, là một sự chia rẽ lớn trong Công giáo. Giáo hoàng gần như lập tức phản ứng, ông lên án đạo luật này và tuyên bố trục xuất Talleyrand khỏi giáo hội. Nhưng Talleyrand không hề bận tâm, ông ta vẫn mặc áo choàng tổng giám mục, tiến hành các hoạt động tôn giáo. Thậm chí, để phản công lại hành động của Giáo hoàng, Quốc hội còn chuẩn bị thông qua một đạo luật mới, yêu cầu tất cả các giáo sĩ Pháp phải tuyên thệ trung thành với Tổ quốc Pháp. Bất kỳ giáo sĩ nào từ chối tuyên thệ trung thành sẽ bị cách chức. Đây là một yêu cầu hoàn toàn đi ngược lại truyền thống Công giáo. Nó gần như biến các giáo sĩ Công giáo thành những công chức nhà nước bình thường. Hơn nữa, về mặt giáo lý, đối tượng trung thành duy nhất của các giáo sĩ chỉ có thể là Chúa. Đạo luật này càng làm bùng lên mâu thuẫn giữa Giáo hội và Quốc hội. Lafayette từng cố gắng làm cho Quốc hội ôn hòa hơn, không nên quá hung hăng trong những vấn đề như vậy. Nhưng các nghị sĩ cần những dự luật như vậy để thể hiện "lập trường kiên định" của mình, còn những giáo sĩ ủng hộ Quốc hội thì càng cần những cơ hội như vậy để kiểm soát giáo hội. (Nếu không loại bỏ những kẻ đó, bao giờ mình mới được làm giám mục?) Vì vậy, những nỗ lực của Lafayette đã không mang lại kết quả, dự luật vẫn được thông qua. Sau đó, mọi việc gần như mất kiểm soát, hầu hết các giám mục, tổng giám mục trên cả nước đều kiên quyết không chịu tuyên thệ trung thành với chính phủ và hiến pháp, do đó họ bị buộc phải cách chức, trong khi đa số các linh mục cấp thấp lại chọn tuyên thệ trung thành với chính phủ và hiến pháp, sau đó được đề bạt lên làm giám mục và tổng giám mục. Tuy nhiên, các lệnh bổ nhiệm và bãi nhiệm của Quốc hội lại không được tuân thủ ở nhiều giáo xứ bên ngoài Paris. Ngược lại, nhiều giám mục giáo xứ bên ngoài Paris bắt đầu công khai chỉ trích Quốc hội đã xúc phạm thần thánh, và khuyến khích các tín đồ chiến đấu chống lại những "kẻ phản Chúa" này. Sự tham gia của các lực lượng Giáo hội này cũng làm tăng sức mạnh của phe Black Party, ở Lyon và các nơi khác, họ thực tế đã kiểm soát địa phương, và tổ chức lực lượng dân quân riêng của mình, quân đồn trú địa phương cũng đã nghiêng về phía họ, nội chiến gần như đang cận kề. Lafayette cho rằng, chìa khóa hiện nay nằm ở nhà vua. Nếu nhà vua sẵn lòng kiên định đứng về phía ông, kiên định ủng hộ hiến pháp, thì những hoạt động của phe bảo hoàng sẽ không thành công. Ngược lại, nếu nhà vua dao động, nghiêng về phía phe bảo hoàng, thì vấn đề sẽ rất rắc rối. Vì thế, Lafayette không ngừng đến thăm nhà vua, cố gắng thuyết phục ông chân thành ủng hộ chế độ quân chủ lập hiến. Ông cố gắng làm cho nhà vua và hoàng hậu hiểu rằng thời thế đã thay đổi, chế độ chuyên chế "ta là nhà nước" của Louis XIV đã không còn khả thi nữa. Và chế độ quân chủ lập hiến kiểu Anh mới là lựa chọn tốt nhất cho đất nước, đồng thời cũng là tốt nhất cho hoàng gia. Còn những người bảo hoàng, thực ra không thực sự trung thành với nhà vua, hành động của họ, thực chất về cơ bản, chỉ là vì lợi ích của bản thân, nhà vua chỉ là một cái bảng hiệu để họ kêu gọi những người theo dõi mà thôi. Thậm chí, theo một ý nghĩa nào đó, phe bảo hoàng và phe cộng hòa cấp tiến, đều là những người mong muốn nhà vua gặp chuyện nhất. Công bằng mà nói, quan điểm của Lafayette thực sự rất có lý. Và ông cũng cảm thấy mình đã thành công trong việc thuyết phục nhà vua. "Thực ra nhà vua của chúng ta, vẫn là một người rất lý trí, và rất học thức." Khi rời cung điện Saint-Cloud, Lafayette nói với phó quan của mình là Pierre như vậy. Đánh giá này thực ra cũng không sai, Vua Louis XVI trước đây sở dĩ vẫn chưa áp dụng các biện pháp trấn áp nghiêm khắc, chính là vì ông biết rằng thời thế đã khác so với thời ông nội của mình. Nhưng, lý trí nhất định có thể chiến thắng cảm xúc và dục vọng sao? Hơn nữa, Hoàng hậu lại không có nhiều học thức như vậy. Nhưng Lafayette đã không để ý, ngay sau khi ông rời cung điện Saint-Cloud không lâu, một sứ giả đã mang mật thư của Hoàng hậu rời khỏi cung điện, và người nhận thư, lại là nghị sĩ Quốc hội Mirabeau, người có vẻ khá cấp tiến.