Pháp Lan Tây Chi Hồ

Chương 381: Nền tảng kinh tế và thượng tầng kiến trúc (1) “Nguồn vốn bất ngờ?” Talleyrand hỏi. “Đúng vậy, lẽ ra đó là thuế thập phân (thuế 1/10) cống nạp cho Giáo hoàng. Giờ thì số tiền này tạm thời bị chúng tôi giữ lại rồi. Ít nhất là cho đến khi vấn đề được giải quyết triệt để, quyền kiểm soát số tiền này nằm trong tay chúng tôi.” Metternich trả lời, “Lần trước tôi nhớ ông có nói rằng, tiền nếu cứ nằm im trong kho thì không còn là tiền nữa. Tôi nghĩ, trong việc duy trì thương mại tự do trên biển, chắc hẳn có không ít cơ hội đầu tư. Ông xem chúng ta có thể hợp tác được không…” “Cái này, vấn đề này, ông biết đấy, bạn tôi, tôi không thể trả lời ông ngay lập tức được. Nhưng tôi sẽ giúp các ông hỏi thăm… Dù sao thì, hai nước chúng ta là những quốc gia hữu nghị có cùng tín ngưỡng.” Talleyrand quả thực đã giữ lời hứa, thông báo tin này cho Napoleon. “Thưa ông Talleyrand, ông nghĩ một loạt động thái này của người Áo có ý nghĩa gì?” Napoleon hỏi ngay sau khi nhận được tin tức. “Thưa Chấp chính đại nhân, tôi cho rằng, người Áo đang xích lại gần chúng ta.” Talleyrand đáp lại, “Đồng thời họ cũng muốn thử xem, việc xích lại gần chúng ta có thể nhận được gì.” “Nói tiếp đi.” Napoleon nói. “Thưa Chấp chính đại nhân, tôi cho rằng sự phát triển hòa bình trong vài năm qua đã khiến Áo nhận ra rằng khoảng cách giữa họ và chúng ta ngày càng lớn, việc thách thức vị thế thống trị của chúng ta ở châu Âu đã trở thành điều không thể. Hơn nữa, Áo lại là một quốc gia có những điểm yếu rõ rệt. Thưa Chấp chính đại nhân, tôi từng nghe ngài nhắc đến, sức chiến đấu của quân đội ngày nay được cấu thành từ hai khía cạnh. Một là vũ khí và huấn luyện, và một là tư tưởng.” Napoleon nghe xong gật đầu. “Vũ khí và huấn luyện thì khỏi nói rồi, hiện tại về mặt này, Pháp vô địch thiên hạ.” Talleyrand tiếp tục nói, “Còn về tư tưởng, vào năm 93, quân Pháp dù trang bị và huấn luyện rõ ràng còn thiếu thốn, nhưng chính nhờ sự ủng hộ của tư tưởng dân chủ và chủ nghĩa yêu nước, nhờ lòng dũng cảm áp đảo kẻ thù, mới có thể một lần đánh bại quân can thiệp. Nhưng ngày nay, các quốc gia châu Âu ai cũng có thể thực hiện chủ nghĩa yêu nước, nhưng Áo lại không thể thực hiện chủ nghĩa yêu nước, càng không thể thực hiện tư tưởng dân chủ. Vì vậy họ giờ đây trở nên yếu ớt chưa từng thấy.” “Voltaire từng nói, Đế chế La Mã Thần thánh không thần thánh, không phải La Mã, cũng không phải đế chế. Bởi vì quốc gia này chỉ là một hỗn tạp phong kiến, các dân tộc trong nước quá phức tạp, nói yêu nước, lập tức sẽ có người nói yêu Hungary, yêu Cộng hòa Séc, yêu… Còn về dân chủ, thì càng không thể nhắc đến. Nhưng những thứ này, giờ đây lại đang trở thành tư tưởng chủ đạo. Trong tình hình này, Áo yếu ớt chưa từng có. Họ giờ đây đã không còn bận tâm đến quyền bá chủ châu Âu nữa, toàn bộ sức lực của họ chỉ có thể dồn vào việc làm sao duy trì bản thân không sụp đổ. Và ngay cả để làm được điều đó, nếu không có sự hỗ trợ của chúng ta, họ cũng sẽ rất khó khăn. Vì vậy, một trong những mục tiêu của họ hiện nay có thể là cố gắng hết sức để gắn kết lợi ích của họ với chúng ta.” Napoleon nghe xong, liền nói: “Thưa Bộ trưởng Talleyrand, ông có thể soạn một bản ghi nhớ về hướng này, rồi tôi sẽ cùng những người khác thảo luận. Dù sao thì, việc này liên quan đến quá nhiều vấn đề quan trọng…” Cái gọi là nhiều người hơn, thực ra cũng không nhiều thêm bao nhiêu, cơ bản chỉ là một cuộc họp gia đình của nhà Bonaparte mà thôi. “Talleyrand rất tài năng, rất có tầm nhìn.” Sau khi xem tài liệu mà Napoleon đưa cho mình, Joseph nhận xét, “Chỉ thiếu một chút nữa thôi, anh ấy gần như đã nhìn thấy sự thật sâu xa nhất rồi. Nhưng một số người ở Áo còn lợi hại hơn, họ đã và đang hoạch định chính sách của mình dựa trên sự thật sâu xa nhất của thế giới.” “Sự thật sâu xa nhất của thế giới là gì?” Lucien hỏi. “Lucien, anh hỏi em, em nghĩ sự khác biệt cơ bản nhất giữa người với người là gì?” Joseph đột nhiên hỏi. “Joseph, câu hỏi của anh quá rộng, không rõ mục tiêu, em không biết phải bắt đầu từ đâu để trả lời.” Lucien phản đối. Ngay cả đến ngày hôm nay, đột nhiên bị Joseph hỏi, Lucien vẫn vô thức cảm thấy rất căng thẳng. “Thôi được, anh hỏi cụ thể hơn một chút, em nghĩ sự khác biệt về văn hóa và sự khác biệt về thu nhập, cái nào mới là sự khác biệt cơ bản nhất?” Joseph liền hỏi tiếp. Câu hỏi này bây giờ đã cụ thể hơn nhiều, nhưng điều đó không có nghĩa là nó dễ trả lời. Lucien suy nghĩ một lát, rồi mở miệng nói: “Ừm, hai sự khác biệt này đều là những sự khác biệt rất quan trọng, ví dụ, sở dĩ châu Âu có nhiều quốc gia đến vậy là vì châu Âu có đủ sự khác biệt về văn hóa. Rất nhiều dân tộc khác nhau, rất nhiều ngôn ngữ khác nhau, và đủ loại tôn giáo, Công giáo, Tin lành, Chính thống giáo, mỗi giáo phái lớn lại có thể phân ra một đống giáo phái nhỏ, rồi giáo phái nhỏ lại có thể phân ra nhiều giáo phái nhỏ hơn nữa, tất cả những điều này đã biến châu Âu thành một mớ hỗn độn… Nhưng sự khác biệt về thu nhập cũng là một sự khác biệt rất quan trọng, ví dụ như khi chúng ta cách mạng năm xưa, tại sao chúng ta lại đi đến những nơi khác, dù là ở Ý hay ở Áo, cứ nơi nào chúng ta đặt chân đến, người dân ở đó lại đi theo chúng ta? Lý do quan trọng là chúng ta đứng về phía những người có thu nhập thấp. Vì vậy, sự khác biệt về thu nhập cũng rất quan trọng…” Lucien luyên thuyên một lúc lâu, khiến Joseph nhíu mày. “Thôi được rồi, Lucien, đừng nói nhảm nữa, nói thẳng kết luận đi!” Joseph nói. “Ồ.” Lucien nói, “Không đúng, không có quá trình mà trực tiếp đưa ra đáp án, anh chẳng phải xưa nay không thừa nhận sao?” “Quá trình của em là như vậy à?” Napoleon lên tiếng, “Cái đó của em cũng gọi là quá trình sao? Em như đang dùng phương pháp liệt kê để chứng minh ‘giả thuyết bốn màu’ vậy! Cái đó của em cũng gọi là quá trình chứng minh sao? Em chỉ đang lãng phí thời gian, nói thẳng kết quả đi!” “Nói thẳng kết quả?” Lucien hỏi. “Đúng vậy!” Cả hai người anh cùng nói. “Ồ, vậy được, em nói đây… ừm, em không biết.” Lucien nói, “Em vẫn chưa nghĩ ra. Thôi, một vấn đề sâu sắc như vậy, làm sao có thể trả lời ngay được chứ? Ừm, Joseph, anh cứ thẳng thắn nói đi!” Joseph đột nhiên bật cười: “Biết mình vô tri, đó mới là trí tuệ thực sự. Lucien, em tiến bộ rất nhiều. Còn về vấn đề này, quan điểm của anh là thế này.” “Anh nghĩ, con người trước hết phải ăn, uống, ở, mặc, sau đó mới có thể tham gia vào chính trị, khoa học, nghệ thuật, tôn giáo, v.v.; vì vậy, việc sản xuất tư liệu sinh hoạt vật chất trực tiếp, từ đó một giai đoạn phát triển kinh tế nhất định của một dân tộc hoặc một thời đại, cấu thành nên cơ sở hạ tầng; các thiết chế nhà nước, quan điểm pháp lý, nghệ thuật cho đến quan niệm tôn giáo của con người, đều phát triển từ cơ sở này, và do đó, cũng phải được giải thích từ cơ sở này, chứ không phải làm ngược lại như trước đây. Anh gọi tư duy này là: ‘Nền tảng kinh tế quyết định thượng tầng kiến trúc’.”