Pháp Lan Tây Chi Hồ

Chương 88: Khủng hoảng Với lá phiếu của Fouché, số phận của Louis XVI về cơ bản đã được định đoạt. Bởi vì Fouché đã bỏ lá phiếu thứ ba trăm năm mươi lăm ủng hộ án tử hình, chỉ còn thiếu sáu phiếu nữa là đủ ba trăm sáu mươi mốt phiếu để chặt đầu Louis XVI. Và sau Fouché, vẫn còn rất nhiều nghị sĩ phe Montagnards chưa bỏ phiếu. Thái độ của họ tương đối kiên định, gần như không thể phản bội. Còn những nghị sĩ phe Brissot còn lại thì chưa chắc đã như vậy. Có thể nói, cục diện đã an bài. Ngay sau đó, lại có những kẻ phản bội mới xuất hiện trong số các nghị sĩ phe Brissot sau Fouché. Kết quả là, trong bảy trăm hai mươi phiếu bầu, có ba trăm tám mươi bảy phiếu ủng hộ án tử hình, ba trăm ba mươi ba phiếu còn lại ủng hộ tha bổng. Án tử hình của Louis XVI đã được phê chuẩn, đây sẽ là vị vua thứ hai ở châu Âu bị kết án tử hình. Trên thực tế, việc xét xử nhà vua còn có lý do kinh tế. Sau khi nhà vua bị kết án tử hình, tài sản của những quý tộc lưu vong cũng ngay lập tức bị tuyên bố tịch thu, và được dùng làm vật thế chấp để phát hành thêm nhiều chỉ phiếu (assignats). Nếu mọi việc suôn sẻ, những đất đai và tài sản này sẽ mang lại cho tài chính Pháp một thời gian đệm không ngắn. Tuy nhiên, trong bất kỳ thời đại nào, chiến tranh cũng là một hố đen tài chính không đáy. Lúc này, cuộc chiến giữa Pháp và Áo, Phổ vẫn chưa kết thúc. ... Sau khi chiếm được Bỉ, quân đội Pháp bắt đầu chỉnh đốn. Rảnh rỗi không có việc gì làm, Joseph cũng dẫn em trai mình ra ngoài dạo chơi ở các đường phố Aachen để giải khuây. Tuy là đi dạo, nhưng hai anh em vẫn chú ý đến những điều khác nhau. Napoleon chăm chú quan sát bố cục đường phố Aachen, tiện thể trong đầu mô phỏng các trận chiến đường phố, phá hủy thành phố này hàng trăm lần. Còn Joseph thì đương nhiên không nhàm chán như vậy, anh ta chỉ phát hiện ra một chi tiết nhỏ: giá cả ở Aachen tăng lên rõ rệt, và các cửa hàng ven đường dường như rất bài xích việc làm ăn với người Pháp, đặc biệt là với những người Pháp mặc quân phục. Chẳng hạn như lần này, khi anh và Napoleon ra ngoài mà không mặc quân phục, bước vào một quán rượu nhỏ, dùng tiếng Đức hỏi: "Có rượu mạnh không?" Ông chủ quán lập tức trả lời: "Có, có. Ông thanh toán bằng Mác chứ?" Khuôn mặt ông chủ nở một nụ cười như hoa. "Tiền Livre không được sao?" Joseph tiếp tục hỏi. "Tiền Livre? Bằng bạc ư? Bằng bạc cũng được, nhưng quán chúng tôi không nhận chỉ phiếu." Ông chủ trả lời. "Bằng bạc." Joseph vừa nói, vừa đặt mấy đồng bạc lên quầy. "Vậy được." Ông chủ quán thấy Joseph lấy ra tiền bạc, liền vui vẻ nói, "Một Livre một ly." "Hả? Trước đây không phải là một Livre hai ly sao?" Joseph ngạc nhiên nói. "Đó là chuyện trước khi người Pháp đến rồi." Một giọng nói vang lên từ bên cạnh, Joseph quay đầu lại, thấy một thanh niên tóc đỏ, tay còn cầm một ly bia đầy bọt. Người đó thấy ánh mắt của Joseph, liền giơ ly rượu trong tay về phía anh ta, khẽ cười. "Đúng vậy, đó là chuyện trước khi người Pháp đến. Kể từ khi người Pháp đến, mọi thứ đều tăng giá." Ông chủ quán cũng nói. Đây cũng là một chuyện bình thường, nói chung, những người lính sống chết vô thường thì luôn sẵn lòng tiêu tiền. Đám đông binh lính đến một nơi nào đó, luôn dễ dẫn đến một số ngành nghề nhất định, ví dụ như rượu, và một ngành nghề không thể miêu tả được, kinh doanh phát đạt, giá cả tăng vọt. "Vậy ông chủ chắc hẳn kiếm được khá nhiều tiền nhỉ?" Joseph cười hỏi. "Ở đâu ra," ông chủ lắc đầu nói, "ban đầu thì cũng được, nhưng bây giờ, họ cứ cầm một tờ giấy nhỏ chạy đến đòi rượu uống - này, đây chẳng phải lừa đảo sao? Đương nhiên tôi không chịu lấy, kết quả thì sao, còn bị họ đánh một trận. Lại còn nói không nhận chỉ phiếu là phản cách mạng, còn đe dọa sẽ treo tôi lên cột đèn đường nữa! Giờ chúng tôi cũng không dám không nhận loại giấy đó của họ, chỉ là đồ tốt đều phải giấu đi trước, sợ họ nhìn thấy." Ở Pháp, để đảm bảo chỉ phiếu được chấp nhận, Quốc hội thực sự đã ban hành luật cấm các thương gia từ chối chỉ phiếu. Nếu thương gia kiên quyết không chấp nhận chỉ phiếu, thì quả thực có thể bị treo cổ (đương nhiên, các thương gia Pháp cũng có cách đối phó riêng của họ). Nhưng đây không phải Pháp. Tuy nhiên, binh lính cũng chẳng có cách nào khác, họ chẳng lẽ không được ra ngoài thư giãn, tiêu tiền sao? Ban đầu, khi tiền tuyến vô cùng nguy cấp, để nâng cao tinh thần binh lính, chính phủ Pháp đã dốc hết của cải, trả quân lương cho binh lính bằng tiền kim loại thật. Nhưng kể từ sau trận Valmy, quân lương của chính phủ cho quân đội bắt đầu xuất hiện chỉ phiếu, và sau chiến thắng Jemappes, tỷ lệ chỉ phiếu trong quân lương đã vượt quá tiền kim loại, còn đợi đến khi Louis XVI lên máy chém, trong quân lương hoàn toàn không còn tiền kim loại nữa. Đương nhiên, đây là lời nói của Dumouriez, cũng có lời nói rằng vào thời khắc đặc biệt này, để ổn định tình hình, quân lương mà chính phủ gửi cho Dumouriez vẫn là tiền kim loại. Nhưng tướng Dumouriez đã tự mình đổi những đồng tiền kim loại này thành chỉ phiếu, rồi sau đó phát cho binh lính. Hơn nữa, lời nói này thậm chí còn có cơ sở nhất định, bởi vì luôn có những người bán rong nhỏ lẻ kinh doanh một loại hình đặc biệt gần doanh trại quân Pháp, đó là đổi tiền xu lấy chỉ phiếu. Đương nhiên, tỷ lệ đổi này đen tối hơn nhiều so với ở Pháp. Những người lính không muốn bị bóc lột đã tức giận đánh một người thương nhân, tiện tay cướp đi khoảng hai trăm đồng bạc Livre bên cạnh ông ta, cuối cùng ném cho ông ta bốn trăm tờ Livre giấy. Tướng Dumouriez, người vốn ít khi can thiệp vào những chuyện như vậy, lại nổi trận lôi đình vì việc này, tuyên bố rằng hành động vô pháp vô thiên này thực sự là tội ác tày trời, khiến dân chúng oán thán khắp nơi, thật là không giết không đủ để làm yên lòng dân. Sau đó ông ta treo cổ mấy người lính đó lên, coi như là chỉnh đốn quân pháp. Nhưng nhiều binh lính lại nghi ngờ rằng, sở dĩ tướng Dumouriez, người vốn không mấy quan tâm đến chuyện này, lại nổi trận lôi đình như vậy, có lẽ là vì ông ta chính là ông chủ đứng sau những thương nhân đổi chỉ phiếu đó. Suy đoán vô trách nhiệm này nhanh chóng lan truyền khắp quân đội, khiến tinh thần của quân đội ngày càng sa sút. Joseph ném hai đồng livre cho ông chủ quán, lấy hai ly rượu mạnh, rồi gọi Napoleon, người vẫn đang nhìn chằm chằm vào ngã tư đường, suy nghĩ cách bố trí một khẩu đại pháo ở đó, rồi bắn "tan nát đời nó", và ngồi xuống bên cửa sổ sát đường. Hai người vừa ngồi xuống, mới uống được vài ngụm, thì nghe thấy bên ngoài ồn ào hỗn loạn, rồi còn vang lên tiếng súng, sau đó là tiếng kinh hãi, tiếng khóc, lẫn lộn vào nhau, hỗn độn thành một mớ. "Có chuyện gì vậy?" Joseph đứng dậy nhìn ra ngoài. Một người vội vã chạy vào, mặt tái nhợt hét lên: "Người Pháp, người Pháp đang cướp bóc, giết người rồi!" ... Trong một thời gian ngắn, người Pháp đã mất lòng dân ở Bỉ. Ban đầu, ít nhất đa số người dân thường ở Bỉ đều thực sự mong đợi quân đội Pháp đến. Nhưng những hành động của quân đội Pháp đã biến giấc mơ đẹp của họ thành ác mộng. Nhiều người đã từng lén lút giao du với người Pháp dưới thời Áo cai trị, giờ lại bắt đầu móc nối với người Áo. Thậm chí có thể nói, một khi Áo bắt đầu phản công, toàn bộ Bỉ có thể sẽ nổi dậy chống lại Pháp. Tuy nhiên, để giải quyết khó khăn tài chính và chuẩn bị cho vòng can thiệp thứ hai sắp tới – chiến tranh đã tiêu tốn quá nhiều tiền, đến mức chỉ tịch thu tài sản của hoàng gia và một phần quý tộc là không đủ – chính phủ Pháp cần lấy thêm tiền từ Bỉ. Quốc hội đã cử một lượng lớn đặc phái viên đến Bỉ, để lấy thêm tiền từ những khu vực này. Việc cướp bóc trực tiếp rõ ràng là không hiệu quả, và sẽ gây ra nhiều rắc rối, thậm chí xét về mặt kinh tế, có thể còn không bù đắp được. Vì vậy, các nhà lãnh đạo của Quốc hội đã nghĩ ra một ý tưởng như vậy. Ở bất cứ đâu, chiến tranh cũng nên đi kèm với các biện pháp cách mạng. Bất kể ở đâu, tất cả tài sản của nhà thờ, quý tộc, và tất cả những kẻ tay sai thù địch cách mạng đều nên bị tịch thu, để phục vụ sự nghiệp cách mạng (chủ yếu là làm vật thế chấp cho chỉ phiếu). Và thuế thập phân và quyền lãnh chúa ở các vùng giải phóng đều bị bãi bỏ, các loại thuế cũ đều bị hủy bỏ, thay vào đó là tăng thuế đối với những người giàu có ở địa phương. Tất cả các hệ thống hành chính ở các vùng giải phóng đều phải được cải cách, chỉ những người tuyên thệ trung thành với tự do và từ bỏ mọi đặc quyền mới có quyền bầu cử và ứng cử. Đồng thời, để tránh tiền xu chảy vào các khu vực này và từ đó chảy ra khỏi Pháp, nên cấm sử dụng tiền xu ở các khu vực này, bắt buộc sử dụng chỉ phiếu. Họ nghĩ rằng, làm như vậy có thể chia rẽ tầng lớp bình dân và tầng lớp phong kiến thượng lưu ở các vùng chiếm đóng này. Nghị sĩ Cambon, người đề xuất ý kiến này, tuyên bố: "Bắn phá cung điện, mang hòa bình đến những mái nhà tranh. Như vậy chúng ta có thể đứng vững ở bất cứ đâu." Đề xuất này đã nhận được sự ủng hộ của đa số nghị sĩ, và đã được thông qua một cách thuận lợi. Tuy nhiên, Robespierre lại nói riêng với Danton: "Ý tưởng của Cambon rất đẹp, nhưng tôi luôn lo lắng rằng, trong thực tế thi hành, nó có thể bị biến chất. Và chúng ta thực sự cũng thiếu khả năng để đảm bảo sắc lệnh này không bị biến chất. Tôi lo lắng rằng, sắc lệnh trông rất đẹp này, khi thực thi, sẽ trở thành một cơn ác mộng. Hơn nữa, ngay cả trong nước, cũng không có nhiều người sẵn lòng chấp nhận chỉ phiếu..." "Con đường dẫn đến địa ngục, thường được trải bằng thiện ý." Danton nói, "Tuy nhiên, vào lúc này, chúng ta cũng chỉ có thể làm như vậy." Để có thể thực thi hiệu quả sắc lệnh này, Quốc hội đã cử thẳng ba mươi đặc phái viên đến Bỉ, và Cambon, người đề xuất kế hoạch này, đương nhiên cũng là một trong số đó. Nhưng đúng như Robespierre lo lắng, nhiều khi, chính sách một khi đi vào khâu thực thi, sẽ bị biến chất hoàn toàn. Những đặc phái viên đó nắm trong tay quyền lực to lớn, hầu hết mọi việc, họ đều có thể tiền trảm hậu tấu, một lời quyết định, quyền lực thậm chí còn vượt xa những "khâm sai đại thần" trước đây. Nhưng, không phải mọi đặc phái viên đều là "người không thể bị mua chuộc" như Robespierre. Thậm chí có thể nói, đại đa số đặc phái viên đều lợi dụng cơ hội này để tư lợi. Chỉ trong vòng vài tháng ngắn ngủi, riêng đặc phái viên Cambon đã thu gom được tới sáu mươi bốn triệu Livre cho Cộng hòa ở khu vực Bỉ, nhưng toàn bộ Bỉ, thậm chí cả những tầng lớp thấp được người Pháp định lôi kéo, sống trong những "mái nhà tranh", đều căm hận người Pháp.